Lăng Mộ Thánh Mẫu Liễu Hạnh

Lăng Mộ Thánh Mẫu Liễu Hạnh thuộc địa phận thôn Tiên Hương, xa làng xóm, giữa cánh đồng bát ngát và được xây dựng trên một khu đất cao có diện tích 625m2.

Tìm hiểu về Lăng Liễu Hạnh

Theo sách cũ ghi lại, năm 1937, người trẩy hội Phủ Giầy được biết tin vua Bảo Đại lấy vợ lâu không có con, bà hoàng hậu (theo đạo Thiên chúa) đến cầu khấn ở đền Sòng, đã được Thánh Mẫu ban cho hoàng tử Bảo Long. Thánh Mẫu báo mộng cho biết mộ của Mẫu ở ngôi Miếu (xứ Cây Đa, Phủ Giầy). Năm 1938, để trả ơn Mẫu, vua Bảo Đại đã cho “Hội Xuân Kinh” triều đình Huế khởi công xây dựng khu Lăng Mẫu toàn bằng đá xanh và đá hồng.

Lăng mộ năm vòng tường hình vuông, cạnh ngoài 24m. Mỗi vòng tường đều có bốn cửa quay về bốn phía. Cửa chính của Lăng quay về hướng Tây. Các cửa đều có trụ cổng, trên đặt bông sen chúm nở bằng đá hồng. Năm vòng tường cao dần vào phía trong, tạo thành những bậc thang ở các cửa. Mỗi lớp tường cách nhau 0,4m. Bốn góc của các lớp tường vây quanh và hai bên cửa đều đặt trụ vuông, đỉnh trụ tạo nụ sen, khiến cho toàn lăng có 60 búp sen lô nhô cao dần trống như một hồ sen (đặc biệt sau những trận mưa, những búp sen này hồng rực lên, trông rất đẹp mắt).

Nhìn từ ngoài vào, mỗi mặt tường có bốn cột đồng trụ vuông cao bằng nhau: hai cột chính lối lên xuống có khắc câu đối ở ba mặt, hai cột phía ngoài có câu đối ở hai mặt. Toàn bộ tường, nền được trang trí nhiều hình khác nhau: hoặc chấn song, đá liệt, chữ thọ hay cẩm quy, khắc nổi chữ vạn.

Lớp tường ngoài cùng là những trụ đá vuông gắn vào nhau rất thoáng. Các lớp tường trong là những mảnh đá liền được chạm hai mặt, lớp thứ tư chạm nổi họa tiết vòng tròn, chuỗi hạt, lớp thứ năm tiếp giáp với phần mộ là các chấn song chạy quanh vòng tường làm theo kiểu ống hương.

Cổng vào lăng Thánh Mẫu Liễu Hạnh
Điện thờ Lăng Thánh Mẫu Liễu Hạnh

Lăng mộ ở vị trí trên cùng, hình bát giác mỗi cạnh xấp xỉ 1,05m. Xung quanh mộ có đường chỉ viền tạo núm “vú” như 168 bông hoa li ti quanh mộ mà dân gian vẫn cho là “bầu sữa mẹ”. Bốn mặt mộ hướng ra bốn cửa đều có bát nhang.

Nằm ở phía Nam có hai nhà bia cũng được làm bằng đá xanh, là nơi đặt bàn thờ Bà Chúa Liễu và văn bia ca ngợi công đức:

Tiên Hương lưu tích muốn đời
Trường xuân phúc quả thảnh thơi lâu dài.

Ngoài năm vòng lăng, ở bốn góc phía ngoài có bốn cột đồng trụ to lớn, xây bằng gạch, thời kỳ chiến tranh đã bị đổ đến ba cột, nay mới được xây lại. Một cột mới được khánh thành ngày 20-1- 1993.

Sưu tầm

Cùng với hai phủ chính, tại quần thể di tích Phủ Dầy còn có lăng mộ Thánh Mẫu Liễu Hạnh. Theo Nam Định dư địa chí thì tại Cồn Cá Chép xã Tiên Hương có ngôi mộ cổ, xung quanh cây cối xanh tươi tương truyền là mộ Liễu Hạnh. Nhân dân trong làng mỗi khi có bệnh thường ra đây hai lá bẻ cành về sao vàng rồi sắc nước uống nên rất nhiều người đã khỏi bệnh. Thời Minh Mệnh (1820­ – 1840) quan huyện Vụ Bản cho người xây gạch quanh ngôi mộ cổ nhưng chỉ xây một bệ nhỏ cho mọi người đến đặt lễ. Đó là lăng mộ Liễu Hạnh nằm trên cồn Cá Chép ở xứ Cây Đa thôn Tiên Hương. Năm 1938, vua Bảo Đại đã cho “Hội xuân kinh” triều đình Huế tiến hành hưng công xây dựng khu lăng Mẫu.

Tương truyền năm 1937, Vua Bảo Đại lấy vợ đã lâu nhưng không có con nên Nam Phương Hoàng Hậu đến cầu tự ở Đền Sòng và được Mẫu ban cho Hoàng Tử Bảo Long. Thánh Mẫu Liễu Hạnh đã báo mộng cho Hoàng Hậu biết mộ của mình ở ngôi Miếu xứ cây đa Phủ Dầy. Để trả ơn đó Vua Bảo Đại đã cho dựng lăng để tạ ơn Mẫu Liễu Hạnh. Theo học giả Trần Đăng Ngọc thì: “Năm 1938 Vua Bảo đại đã cho “hội xuân Kinh” triều đình Huế tiến hành hưng công xây dựng khu lăng Mẫu hoàn toàn bằng đá xanh và 60 búp sen hồng”.

Trung tâm của lăng là ngôi mộ Thánh Mẫu ghép bằng đá cao hình tám cạnh, chạm khắc theo hình quẻ dịch. Hướng chính của lăng là hướng Tây quay về phía núi Tiên Hương. Từ ngoài vào bước theo bậc tam cấp lên đến mộ phải qua 5 lớp tường toàn bằng đá được chạm khắc, mỗi lớp tường vuông đều có cửa, cửa được bổ trụ bằng đá vuông với ba mặt đều khắc câu đối và phía trên đặt các nụ sen bằng đá hồng nhạt tới 60 nụ sen đá.

Bao quanh lăng mộ là vườn cây bóng mát quanh năm, có 4 cột trụ cao to bốn góc, tạo thành cảnh quan khu lăng mộ thêm trang nghiêm, long trọng. Ngôi mộ được đặt ngay chính trung tâm và ở chỗ cao nhất của cả khu lăng. Tại bốn cửa ở bậc cuối cùng đều có một bức bình phong bằng đá án ngữ. Phía sau cửa chính, nằm về hai phía góc đối diện với cửa ra vào là hai nhà bia với bốn cột vươn lên.

Theo nhiều tài liệu thì trước kia khu lăng mộ Thánh Mẫu không có nhà cho thủ từ ở, nhưng hiện nay thì đã xuất hiện nơi ở của thủ từ và bao quanh khu lăng mộ là có hàng rào bằng sắt. Bên cạnh khu lăng mộ còn có một gian ngôi nhà trong đó điện thờ được bài trí như sau:

Ban thờ Mẫu nằm chính giữa, từ ngoài bước vào thì bên phải ngay cạnh ban thờ Mẫu là ban thờ Bà Cai Bản mệnh, tiếp là ban thờ đức Thánh Trần. Bên trái của Ban thờ Mẫu là ban thờ quan lớn đệ nhất và ban thờ Nhị Vị Cô Nương.

Lăng Mẫu hiện nay đã trở thành một di tích không thể thiếu được khi mỗi khách hành hương vê với lễ hội Phủ Dầy. Và ngày càng nhiều các du khách về thăm quan dâng hương lên mộ phần để bày tỏ tấm lòng thành kính đối với Mẹ.

Sưu tầm


Lăng Mộ Thánh Mẫu Liễu Hạnh thuộc địa phận thôn Tiên Hương, xa làng xóm, giữa cánh đồng bát ngát và được xây dựng trên một khu đất cao có diện tích 625m2.